Monitor.co.me

Pavle Mijović o Božidaru Vukoviću

E-mail Ispis PDF
Od Gutenberga, štamparija je postala rizničar i knjižničar ljudske empirije. I Crnogorci su shvatili njen značaj, Makarije i njegovi slovoslagači ostavili su svijetu bogato nasljeđe. Ta slova i ti znakovi i simboli poređani u nizu, omogućili su protok artikulisane misli ali je i zaključali od zaborava.

Tim stopama zagazio je i Božidar Vuković, značajni Crnogorac i Podgoričanin u ,,paralelnom'' svijetu štamparstva, kasnije stanovnik, ugledni stvaralac i biznismen Prijestonice tog novoga svijeta - Venecije. Za Pavla Mijovića, najpreciznijeg hirurga našega kulturnog identiteta, Vukovićevo renesansno djelo je jedan od najznačajnijih dometa crnogorske kulture. U tekstu, tačnije izlaganju sa simpozijuma iz 1983, Mijović vrši kritiku dotadašnjeg (a s ove distance možemo reći i dosadašnjeg) odnosa naše nauke prema Vukoviću, ali i ostalim crnogorskim štamparima, u prvome redu Zaguroviću i Paltrašiću. ,,Božidar Vuković je jedan od naših najuglednijih, ali našom nemarnošću, moramo priznati, i najmanje cijenjenih humanista, što, na žalost, neće biti demantovano ni utvrđivanjem mjesta Božidara Vukovića u suvremenoj istoriografiji. Osim biografskih podataka (najviše o njegovoj vojvodskoj tituli), ukazivanja na književne odlike Vukovićevih predgovora i pogovora i na etimologiju njegovih italijanskog imena, na ovom simpozijumu se raspravlja još i o Vukovićevoj knjizi kao predmetu istraživanja primijenjene umjetnosti i kao - trgovačkoj robi. S tim pitanjima se, naravno, ne iscrpljuje sva ona problematika Vukovićevog djela i njegova zastupljenost u našoj humanistici''.

Mijović zatim nudi nove interpretativne i metodološke horizonte koje treba primijeniti u proučavanju ličnosti i djela Božidara Vukovića, i to: Vukovićeva štampana knjiga kao nastavak Crnojevićeve štampane knjige; kompletiranje Vukovićeve štamparske i trgovačke djelatnosti sa izdavačkom, uključujući tu i knjige koje su preštampavali i iznova štampali njegovi nasljednici i drugi koji su se bavili izdavanjem slovenske knjige u Veneciji; tu djelatnost treba posmatrati u okviru opštih humanističkih stremljenja i razvoja robne proizvodnje, a ne samo kao predmet štampanja i rasturanja knjige. Mjesto i značaj Vukovićeve (i Zagurovićeve) slovenske knjige u venecijanskoj štamparskoj djelatnosti (u kontekstu s knjigama na latinskom, među njima i paltašićevskih) i romanskim jezicima i jezicima ,,levantinskih pisama", ponajprije grčkom; Uloga štampane knjige u buđenju i odražvanju narodne svijesti. I najzad: kulturni udio crnojevićke i vukovićevske štampane knjige u Gutenbergovoj galaksiji.

Mijović je podvukao ključna polazišta na kojima treba graditi buduća istraživanja – kontekstualizovati crnogorsko štamparstvo i povezivati ga s tadašnjim trendovima u svijetu, čime bi se izbjeglo lokalizovanje tako značajnog poduhvata na ovome prostoru. I drugo – crnogorske štampare u svijetu posmatrati kroz prizmu uticaja njihove djelatnosti na jačanje narodne svijesti, što znači - dati im mjesto koje zaslužuju u utemeljivanju crnogorskoga nacionalnoga identiteta.

O tome svjedoči i sljedeća Mijovićeva opaska: ,,današnji naš sastanak (misli na simpozijum posvećen četiristogodišnjici osnivanja Cetinja – B.B.) nije morao proteći baš u znaku prenaglašavanja imena i ličnosti Božidara Vukovića kao Podgoričanina (!), jer se on, osim tako, nazivao i Zećaninom (!), a postao je i misionar južnoslovenskog prosvjetiteljstva''.

Mijović pokazuje značaj posmatranja kulture kao kumulativnog procesa iskustava, spajanja, prožimanja i uticaja, čime naše štamparstvo brani od tumačenja koje ga svodi na ,,slučajnu pojavu'', ,,bljesak'' ili ,,rekvijem pred sahranu'', čime mu se umanjuje civilizatorski nivo i čime se ono ostavlja ,,na ničijoj zemlji'' te neośetno otima od crnogorske kulturne baštine. Hvatanjem niti sa srednjovjekovnim skriptorijumima i veoma bogato iluminiranim knjigama od ovih renesansnih do Miroslavljeva jevanđelja unatrag, bogatom ikonopisnom tradicijom medievalistike, shvatamo da je crnogorsko štamparstvo logičan nastavak kulturološke transferzale ovoga prostora.

Odatle treba kretati u nova istraživanja i dopunjavati police naše kulture artefaktima koji su s nje otuđeni u potonjih šest vjekova. Đe ćete veći dokaz o reperkusijama koje se dešavaju zaobilaženjem staza koje je proprtio Mijović na našu spoznaju o istoriji, kulturi i identitetu, od toga što se u višetomnoj Istoriji Crne Gore koje je reprintovana prije desetak godina crnogorsko štamparstvo naslovljava kao – prva srpska ćirilska štamparija!?

Metodološki zaokret Pavla Mijovića valjalo bi prenijeti na sve oblasti naše kulture.


Boban BATRIĆEVIĆ

 

porto1


porto2

pozovi-sprijeci

monitor-preview

 

Monitor u novom broju donosi

Broj 1409. petak 20. oktobar 2017. godine 10 MILIONA, 10 GODINA KASNIJE:Osuđeni sa ...

  300x60

BANER_310X60_

seabreezeuniqa1

logo-hypo-alpe-adria_mneHipotekarna Banka

rekom_baner_150x60mans-markica 


 

Monitor broj 1408

Broj 1408. petak 13. oktobar 2017. godine AUTOPUT, AVIONI I NAŠI MILIONI:Petljanje ...

 

Monitor broj 1407

Broj 1407. petak 6. oktobar 2017. godine UCG KAO DVORSKA ARENA:A sudija ćuti (Pred...