Monitor.co.me

Komunisti i crnogorsko nacionalno pitanje

E-mail Ispis PDF
Pitanje crnogorske nacije bilo je veoma zastupljenatema u prethodnome vijeku. Državotvorna nacija koja je za razliku od mnogih južnoslovenskih živjela ekskluzivitet faktičke nezavisnosti u dobrom dijelu novovjekovne istorije, ipak je usljed kolizije najrazličitijih političko-kulturnih tokova imala velikih problema u samodefiniciji i samorefleksiji. U crnogorskom identitetu shvaćenom u metaetničkoj ravni pomiješano je mnogo drugih identiteta, što ga s jedne strane čini bogatim i još „posebnijim" u odnosu na ostatak Balkana, ali s druge strane veoma teškim za prikazati i raščlaniti u njegovom više no hiljadugišnjem hodu.

Konstituisanje nacija u XIX vijeku zaobišlo je Crnu Goru budući da je umjesto nacionalnog programa crnogorska elita izgrađivala jedan ideološko-nadnacionalni koncept, usmjeravan ka širenju državnih granica, interslovenskom oslobođenju i političkom profitiranju dinastije, a ne zaštiti i definisanju sopstvenog. Narative o temporalnosti i identitetu u Crnoj Gori do 1945. godine odlično je opisao češki istoričar František Šistek.

Nakon 1945. i dolaska komunista na vlast istoriji crnogorske nacije posvetilo se više prostora, naročito sedamdesetih godina XX vijeka kad su osnovane prve crnogorske visokoškolske i naučne institucije koje su mogle propitivati crnogorski nacion. Komunistička partija iako više okrenuta internacionalizmu i klasama, u svojim je zvaničnim dokumentima tretirala položaj Crnogoraca i nekim svojim programskim načelima konstruisala dalje nacionalne tokove. Upravo to je tema reprezentativne monografije Komunisti Crne Gore i crnogorsko nacionalno pitanje 1919–1989 koju potpisuje dr Branislav Marović, čitalačkoj publici prevashodno poznat po svojoj sintezi Ekonomska istorije Crne Gore I i II, ali i knjigama koje se bave crnogorskim društveno-ekonomskim razvojem, istorijom stočarstva, istorijom privredne komore i mnogim drugim stručnim radovima.

Marovićevu knjigu možemo definisati kao – naučno provokativnu, metodološki jasno uokvirenu i prije svega naučnim aparatom usaglašenu – pošto je autor koristio izvore različite provenijencije, izbjegavajući tendencioznost i dogmatski determinizam. Galantnost i lakoća stila stoje paralelno s težinom tema koje se konceptualizuju u djelu – viđenje pitanja crnogorskoga nacionalnog pitanja u očima domaćih komunista. Autor hermeneutičkom marljivošću iščitava i analizira sva partijska dokumenta od 1919. do 1989. godine u kojima komunisti tretiraju pitanja crnogorske nacije dovodeći ih u kontekst s političkim dešavanjima koja su pratila njihove zaključke. Čitaoci će biti u prilici da zađu u dvorane crnogorskoga i jugoslovenskoga komunizma koji je definisao pravo na „gledanje" istorije crnogorske nacije.

Marović razobličava teze hegemonijske i pansrpske istoriografije koja nastoji komuniste predstaviti kao „očeve" Crnogoraca i pravi zasebnu periodizaciju komunističkog odnosa prema crnogorskom nacionalnom pitanju. Marovića karaktriše dobro poznavanje teorijskih osnova marksizma-lenjinizma i osnova jugoslovenskog „kardeljizma", što mu je omogućilo izuzetne opservacije i zaključke. On nas upoznaje s teorijskim siromaštvom crnogorskih komunista u međuratnom periodu i njihovim problemima da artikulišu i konkretno, komunistički prihvatljivo definišu dugo trajanje crnogorskoga identiteta; zatim s uobličavanjem ideje o crnogorskoj naciji kod komunista u toku Drugoga svjetskog rata i njenim konačnim konstituisanjem u peru Milovana Đilasa i kasnije Dima Vujovića.

Kritičkim osvrtom na Đilasove i Vujovićeve teze Marović je došao do zaključaka, što je podupro izvorima, da je model dualnoga identiteta umnogome usporio nacionalnu emancipaciju kod nas i krajem devedestih otvorio vrata velikosrpskome nacionalizmu.

Siguran sam da će javnost najviše zainteresovati potonje poglavlje monografije u kojemu autor pravi analizu rezultata popisa od 1948. do 2011. godine i komparira ih s rezultatima izbora u višestranačkoj Crnoj Gori, tražeći odgovore o nacionalnoj prekompoziciji u Crnoj Gori na posljednjim popisima. Iako je Marović rođen 1933. godine, ova knjiga odiše mladalačkim entuzijazmom, pa se nadamo da će nas brzo obradovati još nekim ovako atraktivnim i meritornim naslovom.


Boban BATRIĆEVIĆ

 

porto1


porto2

pozovi-sprijeci

monitor-preview

 

Monitor u novom broju donosi

Broj 1413. petak 17. novembar 2017. godine PODIGNUTA OPTUŽNICA PROTIV NEBOJŠE MEDOJEV...

  300x60

BANER_310X60_

seabreezeuniqa1

logo-hypo-alpe-adria_mneHipotekarna Banka

rekom_baner_150x60mans-markica 


 

Monitor broj 1412

Broj 1410. petak 27. oktobar 2017. godine   U sudnici pučist-saradnik:ŠTO PROPUŠTI...

 

Monitor broj 1411

Broj 1411. petak 3. novembar 2017. godine MILOŠEVIĆEVI KADROVI U SRBIJI I CRNOJ ...