Monitor.co.me

SPECIJALNA PSIHIJATRIJSKA BOLNICA U KOTORU: Osuđenici šetaju, a izliječeni ostaju jer nemaju kud

E-mail Ispis PDF
dobrotaU organizaciji Akcije za ljudska prava i Centra za žensko i mirovno obrazovanje ANIMA 20. marta je u Podgorici održan skup na kome je predstavljen dokument čija je osnovna preporuka da se usvoji strategija i plan za deinstitucionalizaciju pacijenata iz Specijalne psihijatrijske bolnice u Kotoru. Ovaj izvještaj podsjetio je na manjkavosti i teško stanje u kome se nalazi jedna od najugroženijih kategorija stanovništva.

Rukovodstvo ove bolnice je ranije, u više navrata, predlagalo da Sudsko odjeljenje ostane u njenim okvirima, ali da se bavi samo vještačenjem i psihijatrskim osmatranjem. Lica bi ostajala koliko je potrebno da se da dijagnoza, a zatim bi bila upućena u drugu ustanovu koja bi se specijalizovala za prihvat osoba sa izrečenom sudskom mjerom liječenja.

Ponavljanje istih kriminalnih djela, tj. recidivi poput djela razbojništva, pljačke i nasilja u porodici koja su u najbližoj korelaciji sa duševnim bolestima odlika su jednog dijela pacijenata koji se nalaze na prinudnom liječenju u Kotoru. Liječenje ovih osoba traje dugo, najmanje tri godine. Kapacitet tog odjeljenja od dvadeset kreveta nije dovoljan, tako da dodatnih pedeset pacijenata koji su na sudskom liječenju postaju cimeri hroničnim pacijentima.

Na manjak kvalifikovanog obezbjeđenja i osoblja je, takođe, više puta upozoravano. Slučaj Rizva Babačića, o kom je Monitor više puta pisao, jedan je od najreprezentativnijih primjera nedostataka trenutnog rješenja kad je u pitanju smještaj osuđenika u Dobroti.

Podsjećanje: Babačić je u januaru 1997. ubio rođaka u sopstvenoj kući u bihorskom selu Tucanje. U ispovijesti Vijestima 2001, Babačić svjedoči da je kupio dijagnozu šizofrenije uz dodatak da je opasan po okolinu i neizliječiv. Umjesto u zatvor, završava u duševnoj bolnici u Dobroti. Po sopstvenom priznanju, iz bolnice je izlazio kad je poželio. Za TV Vijesti ponovo svjedoči o tome kako četiri godine nakon ubistva bježi iz Dobrote i Crne Gore. Njemačka policija ga 2003. po crnogorskoj potjernici hapsi. Nakon deportacije Babačića premještaju iz jedne duševne bolnice u drugu - Dobrota, Niš, Beograd. Konačno, u junu 2006. Babačića vraćaju u Bijelo Polje. Čovjeka zvanično bolesnog od neizlječive šizofrenije i opasnog po okolinu, u bjelopoljskom Višem sudu šalju na kućno liječenje. Babačić je potpuno slobodan, uz uslov da za tri godine ne pokaže agresivnost.

Problem predstavlja i član 40 Zakona o zaštiti i ostvarivanju prava mentalno obolelih lica kojim se dozvoljava premještanje osoba iz psihijatrijskih ustanova u ustanove socijalne zaštite. Shodno tome, postoji realna opasnost da će „deinstitucionalizacija" Specijalne psihijatrijske bolnice dovesti do povećanja kapaciteta ustanova socijalne zaštite, a ne do povratka ovih osoba u zajednicu. Ne treba opet podsjećati na opasnosti njihovog premještanja u Dom za stare u Bijelom Polju, gdje je prošle godine dospio pacijent Psihijatriske klinike iz Danilovgrada koji je protivpožarnim aparatom pretukao gluvonijemog starca.

To nije jedini problem. U javnosti je odjeknula i činjenica da se veliki broj osoba nalazi u Specijalnoj bolnici bez potrebe za daljom hospitalizacijom, to jest da više od 140 osoba – „predstavljaju glavnu kategoriju pacijenata koje treba uključiti u proces deinstitucionalizacije sa reintegracijom u socijalnu zajednicu". Oni su u bolnici jer nemaju gdje, a država nema adekvatne institucije koje bi ih podržale u toj reintegraciji.

Autorka Dragana Ćirić-Milovanović predlaže uvođenje zaštićenih stanova, koji bi mogli biti u nadležnosti Centara za socijalni rad, sa različitim nivoima podrške od kućnih posjeta, prijepodnevnog prisustva terapeuta, dnevnog prisustva ili 24-časovno prisustva, što bi u narednim godinama ukinulo potrebu za dugotrajnim hospitalizacijama u psihijatrijskim bolnicama ili za trajnim smještajem mentalno oboljelih osoba u ustanovama socijalne zaštite azilarnog tipa. U finansijskom smislu je takođe znatno isplativije od specijalnih bolnica

Proces deinstitucionalizacije ovih bolesnika započet je u Zapadnoj Evropi tokom sedamdesetih godina. Trebala je proći najmanje jedna decenija da bi se vidjeli i osjetili pozitivn rezultati. Ipak oni su nesporni, ukazuje se u izvještaju.

U jednoj italijanskoj regiji posljednja psihijatrijska bolnica zatvorena 1997. godine, a do toga se došlo izmještanjem pacijenata u manje vanbolničke jedinice i uspostavljanjem mreže psihijatriskih odjeljenja u opštim bolnicama i domovima zdravlja. U španskoj regiji Andaluziji je ova reforma dovela do zatvaranja svih psihijatrskih bolnica i preusmjeravanja na pomoć koja ne bi podrazumijevala odvajanje pacijenata od društva. U Finskoj ovih bolnica više i nema.

Dobra praksa postoji i u komšiluku. U izvještaju se pominje slučaj niške opštine Medijana gdje je formiran prvi srpski Centar za zaštitu mentalnog zdravlja u zajednici. U izvještaju se navodi da je Pilot centar formiran kao posebna jedinica Specijalne bolnice za psihijatrijske bolesti Gornja Toponica uz angažovanje stručnog kadra Bolnice. Centar je alternativa hospitalizaciji.

Obezbjeđujući po prvi put sveobuhvatni i, još važnije, kontinuirani psihijatrijski tretman za oboljele od psihoza koji žive na teritoriji opštine Medijana, vrlo brzo se došlo do toga da skoro svi pacijenti iz ove opštine, koji su bili na dugotrajnoj hospitalizaciji u Gornjoj Toponici, napuste bolnicu i da sada žive u zajednici uz adekvatnu podršku članova multidisciplinarnih timova Centra – navodi se u ovom izvještaju.

Izvještaj podsjeća da je Crna Gora 2009. godine ratifikovala Konvenciju za prava osoba sa invaliditetom i njen Opcioni protokol, čime je preuzela obavezu da shodno odredbama člana 19 Konvencije sprovede proceduru deinstitucionalizacije i svim osobama sa invaliditetom omogući život u zajednici uz odgovarajuću podršku.

Nadajmo se da i ovo neće ostati mrtvo slovo na papiru.


Aleksandra DRAGOVIĆ

 

porto1


porto2

pozovi-sprijeci

monitor-preview

 

Monitor u novom broju donosi

Broj 1413. petak 17. novembar 2017. godine PODIGNUTA OPTUŽNICA PROTIV NEBOJŠE MEDOJEV...

  300x60

BANER_310X60_

seabreezeuniqa1

logo-hypo-alpe-adria_mneHipotekarna Banka

rekom_baner_150x60mans-markica 


 

Monitor broj 1412

Broj 1410. petak 27. oktobar 2017. godine   U sudnici pučist-saradnik:ŠTO PROPUŠTI...

 

Monitor broj 1411

Broj 1411. petak 3. novembar 2017. godine MILOŠEVIĆEVI KADROVI U SRBIJI I CRNOJ ...