Monitor.co.me

Turci iźelice?

E-mail Ispis PDF
Antiislamski i antiosmanski otisak koji su nosile balkanske ideologije u eri nacionalromatizma XIX vijeka ostao je još prisutan u stereotipima. Tada su između hrišćanstva i naciona s jedne i Turaka i islama s druge strane konstruisane binarne opozicije koje će stvarati podijeljenu sliku o prošlom. Hrišćanstvo i nacija (balkanskih naroda) s jedne strane simbolizovaće sve ono pozitivno, Islam i Osmansko Carstvo ono najmračnije. I danas kad se pomene Osmansko carstvo linija zaključivanja ide ovako: Turci=islam=stagnacija=nabijanje na kolac. Zbilja se čovjek u startu iznervira na samu pomisao o tome koliko je istorije prefarbano da bi se dobili ovakvi stereotipi. Kad se ukloni taj nanos otvara nam se jedan nevjerovatan mozaik, povezivanja i slaganja, međuzavisnih prožimanja i srastanja kultura. Crna Gora je zlatni primjer na kojem možemo pokazati koliko su predstave o Turcima ,,iźelicama'' netačne i namjerno ideološki konstruisane. Prvo moramo naglasiti da Osmansko carstvo nije isto u svakom vijeku svojega prisustva na Balkanu i da odnos prema hrišćanima nije uvijek bio jednak. Ali za period koji se smatra ,,najmračnijim'' periodom naše istorije, opšte stagnacije i nestajanja hrišćanstva, osmanskoga iživljavanja i nasilne islamizacije, a to su XVI i XVII vijek, gledajući spomenike kulture naići ćemo na potpuno suprotnu stvarnost.

,,Jedna od najvećih crkava Novog vijeka, Uspenje manastira Pive, podignuta je 1573. godine zauzimanjem kod sultana mitropolita i kasnije patrijarha Savatija (...)Po jednom fermanu u arhivi porodice Drobnjak iz Risna 1671. godine vidi se da je sultan odobrio kapetanu Ivanu Miloševiću da sagradi crkvu na svom zemljištu u Podgorici.''(Pavle Mijović)

,,U krajevima nominalno zavisnim od Turaka, bar u početku uspostavljanja turske vlasti, situacija za sakralna graditeljstvo bila je znatno povoljnija od one u podlovćenskoj Crnoj Gori. Obnavljani su ili nanovo podizani i drugi manastiri i crkve, za koje se pred turskim vlastima moglo dokazati da su in situ ranije postojali. Pomenimo neke od njih. Početkom XVI vijeka obnovljeni su Sv. Trojica kod Pljevalja, Sv. Nikola u Zastupu kod Bijelog Polja, zatim manastiri Dobrilovina i Dovolja u kolašinskom kraju, kao i drugi sakralni objekti." (Dragoje Živković)

,,Vitomir Srbljanović, primjećuje srodnost nekih elemanata s Husein-pašine džamije i manastira Sv. Trojica: 'Kao što se na manastiru Svetoj Trojici pojavljuju neki muslimanski elementi, tako se i na džamiji pojavljuju neki hrišćanski'. Na osnovu toga donosi zanimljiv zaključak da se opravka u manastiru Sv. Trojica vršila u vrijeme podizanja džamije i da su ovaj posao obavljali isti majstori. Po njegovom mišljenju 'završivši pripratu manastira Svete Trojice 1592. godine, oni intenzivno rade na zidanju Husein-pašine džamije. Zatim, kada su završili sam objekat džamije 1594.godine, prelaze na građenje glavne crkve u manastiru Svetoj Trojici pljevaljskoj'. "(Dragana Kujović) Dakle, suštinsko je pitanje – ako su Turci bili iźelice, a time i muslimani dakako, kako je onda moguće da se čitav ansambal najvećih hrišćanskih bogomolja u Crnoj Gori obnovio ili sagradio na teritotiji kojom su upravljali Turci? Zar ne bi trebalo da su to loši momci koji popove i hrišćane čereče i nabijaju na kolac? Pale sela i siluju žene? Smrde na loj i lažu – ,,nemaj vjere u Turčina''! A onda dalje – kako da se u eri ,,opšte stagnacije'' pojavljaju zografi, prepisivačka djelatnost i slikarska radionica manastira Morače koja je okupila imena poput Đorđija Mitrofanovića, Jovana, Kira, Kozme, Strahinje iz Budimlja i dr. koji su živopisali Moraču (1574-1577), Sv. Trojicu pljevaljsku (1592-1594/5), Nikoljac (sredinom XVI vijeka), Pivu (1604-1606), Dobrilovinu (1613) i druge. Nešto nije u redu s antiislamskim postavkama! Nekome ne odgovara interkulturalna analiza i paralelnost. Nekome više odgovara segregacija. Da su Turci bili onakvi kakvim nam ih slika predanje, siguran sam da bismo danas svi bili Turci. Toliki antiislamizam u stereotipima čini nas ranjivim i za buduće vrijeme. Jer se danas muslimani polako počinju poistovjećivati s teroristima. Neđe smo pogriješili na početku. Vrći film.


Boban BATRIĆEVIĆ

 

porto1


porto2

pozovi-sprijeci

monitor-preview

 

Monitor u novom broju donosi

Broj 1416. petak 08. decembar 2017. godine TRI NAJGORA REZULTATA MARKOVIĆEVE VLADE:Bez...

  300x60

BANER_310X60_

seabreezeuniqa1

logo-hypo-alpe-adria_mneHipotekarna Banka

rekom_baner_150x60mans-markica 


 

Monitor broj 1415

Broj 1415. petak 01. decembar 2017. godine IZBORILokalni udari (Miloš Bakić) DANAS, ...

 

Monitor broj 1414

Broj 1414. petak 24. novembar 2017. godine DOŽIVOTNA ROBIJA ZA RATKA MLADIĆA:Suočava...