Monitor.co.me

Kako zagospodariti istorijom

E-mail Ispis PDF
Nakon što je pokušala da zagospodari teorijom istorije, »kulturna istorija« će se istrošiti i na pragu XXI vijeka biti na izdisaju. Njeni napadi na društvenu istoriju i hegemonistički nasrtaji istorijske antropologije ka ostalim društvenim naukama izazvali su otpor kod brojnih istoričara koji su u usitnjavanju gledali rasturanje jedne od najvažnijih društvenih nauka. Tražila se neka vrsta modus vivendi između društvene i kulturne istorije.

Socijalni istoričari priznali su određene metodološke propuste u svojim radovima, prije svega rećerivanjew s generalizacijama na polju ekonomskih i socijalno-političkih faktora, apstrahujući pojedinca i njegovu ulogu. Kulturni istoričari uviđeli su da bi tempom koji je uzeo kulturni preokret kroz nekoliko godina istorija izgubila smisao, zaustavljajujći se samo na mikronivou nekoga globalnoga procesa.

Sve češća upozorenja o globalizaciji i multikulturalizmu ćerali su i jedne i druge na saradnju. Poznati njemački istoričar Hans Ulrih Veler obrušio se na sljedbenike postmoderne kritike: »Iza postmodernih pozicija krije se, prvo, upadljivo intelektualno izvlačenje.Mnogi kulturalisti znaju i te kako da fundamentalistički kritikuju svoje prave protivnike ili samotvorene figure od kartona. Ali pravi su uzori najstrože askeze čim treba izlagati sopstvene, nadmoćne alternative i objašnjavati sopstvene saznajnoteorijske i političke pretpostavke.«

Kulturnima istoričarima zamjerano je potpuno dezavuisanje politike, rata i ekonomije pa je njihova teorija postajala sve tanja usljed novih globalnih potresa – kraj Hladnoga rata, građanski rat u Jugoslaviji, građanski ratovi u Africi, rat na Bliskome Istoku i pojava tzv. Islamske države. Veler naglašava da »imamo posla s političkim eskapizmom«. A potom dodaje: »Potpuno je tipično, kako se čini, što još nema nijednog postmodernog Burdijea ili Habermasa, nijednog Rortija ili Valcera, nema, dakle, nijednog političkog intelektualca koji bi bio čelna figura postmoderne i čije bi u celom svetu priznato naučno dostignuće bilo povezano s odlučnim političkim angažmanom.« Za Deridinu dekonstrukciju kaže da je neumjerena, i da ne čudi što pristalice nije našao u Francuskoj, već u Śevernoj Americi, đe se očekivala prevlast kulturologije nad empirizmom. Ništa bolje ne kaže ni o Fukou: »nešto malo načitanosti je, na primer, i Fukoa moglo sačuvati od njegovih ogromnih pogrešnih sudova o istorizmu i hermeneutici«. Ipak, Veler razdvaja novu kulturnu istoriju od postmodernizma, priznaje joj rezultate na demontaži nacionalizma, kao prirodnoga, esencijalističkoga jedinstva; priznaje razotkrivanje zanemarenih područja značenja, slika svijeta, značenje rituala, svetkovina, retorskih tradicija.

Drugi istoričar svjetskoga glasa, baštinik marksističke tradicije Erik Hobsbaum kaže da bi prevlašću ovoga talasa istoriografska rekonstrukcija prošlosti izgubila saznajni značaj i pretvorila se u djelatnost koja odriče razlikovanje fakta i fikcije. Hobsbaum je upozorio da napuštanje empirizma »vodi pretvaranju istorije u materijal za stvaranje i održvanje identitetskih i političkih mitova, a istoričare svodi na ulogu proizvođača maka za heroinske zavisnike«.

Istoričar istoriografije Georg Igers smatra da je kulturni preokret štetan koliko i koristan – »radikalni oblici kulturalizma potkopali su u značajnom pogledu mogućnost istorijskog istraživanja uopšte.« Ernst Brajzah direktnije kritikuje limite nove kulturne istorije: »Ipak je stvarni rezultat nove kulturne istorije bio prilično amorfan napor koji je koherenciju dobio uglavnom iz nekih tema postmoderne.«

Pored teorijskih »ratova« istoričari su ubijeđeni da je pred čovjekom još izazova i nivoa iz prošlosti koje može rekonstruisati. Najveći doprinos kulturologije svakako je iniciranje rasprava o kulturi u XXI vijeku. »Multikulturalnost« i »multikulturalni sklad« izrazi su koji sve češće čujemo u Crnoj Gori. Iako neodređen termin, multikulturalizam se odnosi na »koegzistenciju ljudi iz različitih kultura na istom prostoru.«(Piter Berk) On pomaže zaustavljanju sukcesivnih procesa na nekom prostoru, podstiče i razvija dijalog o prihvatanju različitosti. Usko s njim povezan je i termin identitet. Vrijeme je za studije kulture u Crnoj Gori.


Boban BATRIĆEVIĆ

 

porto1


porto2

pozovi-sprijeci

monitor-preview

 

Monitor u novom broju donosi

Broj 1409. petak 20. oktobar 2017. godine 10 MILIONA, 10 GODINA KASNIJE:Osuđeni sa ...

  300x60

BANER_310X60_

seabreezeuniqa1

logo-hypo-alpe-adria_mneHipotekarna Banka

rekom_baner_150x60mans-markica 


 

Monitor broj 1408

Broj 1408. petak 13. oktobar 2017. godine AUTOPUT, AVIONI I NAŠI MILIONI:Petljanje ...

 

Monitor broj 1407

Broj 1407. petak 6. oktobar 2017. godine UCG KAO DVORSKA ARENA:A sudija ćuti (Pred...