Monitor.co.me

Crnogorska kulturna istorija

E-mail Ispis PDF
O zasebnoj crnogorskoj kulturi u dugom trajanju i crnogorskoj kulturnoj istoriji više se počelo govoriti 60-ih godina XX vijeka. Do tada je njeno tretiranje ostajalo na tradicionalnoj matrici koja ju je posmatrala kao dio ili produžetak srpske, odnosno hibrida srpsko-hrvatske kulturne baštine. Širok pojam »kultura« omogućavao je srpskim i hrvatskim intelektualcima da u svojim sintezama, istorijama, antologijama, leksikonima, bibliografijama i sl. kulturna ostvarenja s crnogorskoga prostora umetnu u svoju kulturnu baštinu.

Takvome stanju na ruku su išli mnogi faktori: tradicionalno siromaštvo crnogorskoga prostora institucijama; socijalno-ekonomski problemi; geografska raznolikost Crne Gore i slabe komunikacije; dosta kasna inkluzija određenih njenih djelova u crnogorsko državno tkivo; političke prilike. Ipak, jednoj generaciji crnogorskih intelektualaca predvođenoj Radojem Radojevićem, Radoslavom Rotkovićem, Vojislavom P. Nikčevićem, Pavlom Mijovićem, Miloradom Stojovićem, pošlo je za rukom da naprave otklon od pansrpskog i panhrvatskog tradicionalizma i stvore novu konstrukciju i novi prilaz problemima crnogorske kulture, što će u narednim decenijama rezultirati i ostvarivanjem prava na crnogorski identitet, jezik i kulturu.

Nažalost, njihove kolege istoričari (nijedan od gore navedenih nije bio profesionalni istoričar, iako su napisali neke značajne istoriografske radove) nijesu ispratile ove njihove napore na polju kulturne istorije. Crna Gora još nema sintezu svoje kulturne istorije, jer naša istoriografija tradicionalno ne gaji senzibilitet prema ovoj veoma važnoj oblasti. Razvoj crnogorske istoriografije u XX vijeku umnogome je bio povezan s političkim prilikama koje su vladale u Crnoj Gori. To možemo viđeti i na osnovu periodizacije koju je u svojoj knjizi Buduća prošlost načinio istoričar Šerbo Rastoder: crnogorska istoriografija do 1918. godine; od 1918. do 1945; od 1945. do 1989; od 1989. do 2006. godine. Dakle, možemo zaključiti da su državno-pravna, ideološka i politička gibanja u Crnoj Gori direktno korenspondirala s istoriografskim transformacijama. Zato ne čudi ni velika produkcija monografija i članaka iz oblasti političke i ratne istorije, istorije elita, ali i socijalno-ekonomske istorije, koja je naročito bila zastupljena u periodu socijalističke faze Crne Gore, jer se tematski okvir istorijskih istraživanja mahom bazirao na potrebama ideologije.

U našoj istoriografiji u XX vijeku nije dolazilo do velikih metodoloških preokreta diktiranih ,,odozdo'' (u ovom slučaju misli se na naučnu zajednicu, a ne na ,,običnoga'' čovjeka) već upravo ,,odozgo''. Zato kulturna istorija, kao jedan od najvećih metodoloških preokreta u istoriji naše nauke u ovakvim okolnostima nije dolazila u prvi plan. Metaforično možemo reći da su naši istoričari više voljeli Rankea nego Burharta; jer je upravo Rankeova škola u XIX vijeku na kulturnu istoriju gledala kao na marginalnu i amatersku disciplinu, pošto se nije zasnivala na dokumentima arhivske provinijencije niti je po njihovim tvrdnjama doprinosila učvršćivanju države. Bilo bi neumjesno i nenaučno govoriti da se u domaćim istoriografskim studijama niko nije bavio pitanjima crnogorske kulturne istorije i crnogorskom kulturnom baštinom. Pa ipak, glavni problem tih napora jeste što je većina njih bila pionirska, jer je gotovo svaki značajniji autor na svoj način krećao ,,od nule". Metodološki, oni nijesu usaglašavani sa svjetskim trendovima.

Kao dokaz za mučno stanje može nam poslužiti primjer sinteze crnogorske književnosti. Trotomna Istorija crnogorske književnosti (I-III) počela je da se štampa tek 2012. godine i to samo zahvaljujući ogromnom naporu mladih i osviješćenih stručnjaka s Instituta za crnogorski jezik i književnost (od 2014. Fakultet za crnogorski jezik i književnost) da pokrenu taj projekat. Dakle, sve do prije četiri godine Crna Gora nije imala sintezu svoje književnosti od najstarijih vremena do danas, pa kako onda očekivati prvu monografski opisanu sintezu cjelokupne kulturne istorije?


Boban BATRIĆEVIĆ

 

porto1


porto2

pozovi-sprijeci

monitor-preview

 

Monitor u novom broju donosi

Broj 1416. petak 08. decembar 2017. godine TRI NAJGORA REZULTATA MARKOVIĆEVE VLADE:Bez...

  300x60

BANER_310X60_

seabreezeuniqa1

logo-hypo-alpe-adria_mneHipotekarna Banka

rekom_baner_150x60mans-markica 


 

Monitor broj 1415

Broj 1415. petak 01. decembar 2017. godine IZBORILokalni udari (Miloš Bakić) DANAS, ...

 

Monitor broj 1414

Broj 1414. petak 24. novembar 2017. godine DOŽIVOTNA ROBIJA ZA RATKA MLADIĆA:Suočava...