Monitor.co.me

Studije o starijoj crnogorskoj književnosti

E-mail Ispis PDF
U smutnim vremenima kakva su naša, u javni diskurs teško dopire naučno dostignuće. Tradicija iz 60-ih i 70-ih godina prošloga vijeka kad je naučni dijalog bio sveprisutan u dnevnoj i neđeljnoj štampi, nestala je u pomodnosti i samodovoljnosti naše inteligencije. Zato je neophodno predstaviti Studije o starijoj crnogorskoj književnosti Aleksandra Radomana, monografiju koja istovremeno predstavlja: sintezu dosadašnjih istraživanja o manje poznatim segmentima crnogorske književne istoriografije i polazišno štivo za njenu naučnu nadgradnju. O obrađivanoj tematici i temporalnom ramu koji obuhvata hiljadugodišnji luk od Kraljevstva Slovena Popa Dukljanina do Despe Nikole Petrovića (sa pojedinim ekskursima do antike) odmah se može konstatovati ─ naučno provokativno, marketinški suicidno.

Ako uzmemo u obzir da je prva monografski opisana Istorija crnogorske književnosti (I-III) počela da se štampa 2012. shvatićemo količinu Radomanove hrabrosti da se upušti u svoj istraživački zahvat. Arhitekturu njegove knjige čini sedam studija koje su ranije objavljene zasebno. Naizgled nepovezani, ovi članci ipak čine jasnu kompozicionu strukturu nad kojom lebdi geneza crnogorske književnosti ─ proces prelaska iz usmenih formi u modernije oblike književnog iskaza. To je zahtijevalo prepoznavanje i poznavanje procesa u dužem trajanju, kao i veliku upućenost u gnoseološke okvire teorije književnosti. Nevjerovatan je i zavidan korpus Radomanovih interesovanja jer on suvereno ispituje kulturno-književno nasljeđe Crne Gore do početaka XX vijeka, nebitno je li ono istoriografskog, teatrološkog ili književnog karaktera, te ga kao takvog problemski konceptualizuje književnoistorijskom metodologijom.

Pored sintetičkih i zanimljivih studija koje počivaju na relevantnoj literaturi (pregledi usmene i dramske književnosti), analize jednog baroknog dramskog ostvarenja (Muka Jezusova Ivana Antuna Nenadića), strukturalnog raščlanjivanja poetičkog značaja dva crnogorska romana (Turska pisma Stefana Zanovića i Despa Nikole I), posebno se izdvajaju Crnogorska srednjovjekovna književnost ─ identifikacija, periodizacija, pregled i Istorijski značaj Kraljevstva Slovena Popa Dukljanina.

U njima je autor pokazao širinu koju intelektualac mora da ima ─ usvajanje nekih zaključaka od strane istraživača čiji su načelni stavovi suprotni od njegovih, vladanje cjelokupnom literaturom koja se prethodno bavila ovom problematikom, povezivanje svjetskih tokova u književnosti sa domaćim, džentlmenski nivo polemisanja i neophodnu dozu promišljanja koja heuristički obogaćena arheološkim i arhivskim izvorima pomjera saznajne granice. Tradicionalističke i opskurne forme nizanja činjenica ovđe su srušene; ideologizacijske i idolatrijske konstrukcije razmontirane, a „crnogorska književnost" jasno determinisana i kulturološki omeđena.

Radoman je time postavio nove standarde u periodizaciji ─ literalna tradicija pomjerena je sa nemanjićko-pravoslavne i četvoronahijske Crne Gore, nekolika vijeka unazad, a teritorijalni ekskluzivitet podlovćenskog kraja prenešen i na Crnogorsko primorje i ostale djelove naše države. Time je Crna Gora posmatrana kao jedinstven kulturni prostor sa svim osobenostima i paradoksima, čime je naučno oboren stav pansrpske i panhrvatske inteligencije o crnogorskoj književnosti kao „regionalnom fenomenu". U analizi Kraljevstva Slovena, koja je uvrštena u spisak obavezne literature na jednoj našoj univerzitetskoj jedinici.

Radoman je pokazao veliko poznavanje medieavelističke epohe u nas i u maniru Časa anatomije otklonio sve spekulativne konkluzije koje su pogrešno tumačile naše prvo značajnije literalno ostvarenje. U čitavoj monografiji vidna je želja autora da se izbjegne pristrasna, reciklažna i kompilatorska praksa, te da se konkretna problematika situira u širi društveni kontekst kako bi se književnoistorijski fenomeni sagledavali u društvenom totalitetu izvan partikularnog klišea. Na koncu ovog prikaza koji je imao ambiciju da zainteresuje čitaoce ispred njegove klasične deskriptivne forme, valja istaći da montenegristika odavno nije imala značajniju i temeljitiju monografiju od ove, koja otvara njene dalje perspektive.


Boban BATRIĆEVIĆ

 

porto1


porto2

pozovi-sprijeci

monitor-preview

 

Monitor u novom broju donosi

Broj 1416. petak 08. decembar 2017. godine TRI NAJGORA REZULTATA MARKOVIĆEVE VLADE:Bez...

  300x60

BANER_310X60_

seabreezeuniqa1

logo-hypo-alpe-adria_mneHipotekarna Banka

rekom_baner_150x60mans-markica 


 

Monitor broj 1415

Broj 1415. petak 01. decembar 2017. godine IZBORILokalni udari (Miloš Bakić) DANAS, ...

 

Monitor broj 1414

Broj 1414. petak 24. novembar 2017. godine DOŽIVOTNA ROBIJA ZA RATKA MLADIĆA:Suočava...