Monitor.co.me

LJUBOMIR ĐURKOVIĆ: CETINJSKO POZORIŠNO DRUŠTVO (1919 – 1931) - V: Obnova zetskog doma

E-mail Ispis PDF

U ljeto 1930. godine na Cetinju, u Podgorici i Nikšiću gostuju značajna pozorišta iz Ljubljane, Zagreba, Sarajeva, Skoplja i Niša, a najavljivano je i gostovanje Hudožestvenog teatra iz Moskve. Slovenački nacionalni teatar, Ljubljanska Drama, gostuje na Cetinju sa predstavama Udovica Rošlinka po komediji Cvetka Golara i Sablazan u dolini šentflorijanskoj Ivana Cankara. To je bilo prvo gostovanje jednog slovenačkog teatra u Crnoj Gori. Povlašćeno pozorište Dragutina Levaka iz Niša gostuje sa predstavama Gospođa ministarka, Narodni poslanik i Koštana. Predstave niškog teatra su odigrane u bašti hotela Njujork (današnja zgrada pošte), a zbog interesovanja publike Povlašćeno pozorište je produžilo gostovanje.

Toga ljeta Cetinjsko pozorište gostuje sa nekoliko predstava u Podgorici i Nikšiću.

Radi se na obnavljanju Zetskoga doma, koje će biti završeno u proljeće 1931. Časopis Epoha u broju 9 donosi vijest da je slikar Milo Milunović uradio skicu za novu pozorišnu zavjesu Zetskog doma, a da će radovi na dovršetku izrade loža u obnovljenom zdanju biti završeni do novembra. Priprema se osnivanje Narodnog pozorišta Zetske banovine.

U časopisu Zapisi iz avgusta 1930. Vido Latković, osvrćući se na gotovo desetogodišnji rad CPD, piše: ,,Naše pozorište, što je za žaliti, još uvijek nije ni državno ni samoupravno, mada ima sve uslove koji od samog rada zavise da bude jedno ili drugo. Ono postoji i uspješno radi već od 1921. god, pa i tada se oslonilo donekle na ono što je za pozorište urađeno već prije rata. Po ujedinjenju ono je ustrojeno kao diletantsko društvo i uglavnom do danas takvo ostalo. Ali kako su se opšte kulturne prilike mijenjale, interesovanje za pozorište se razvijalo i umjetnička zatraživanja publike bila izrađenija i veća, to je i pozorišno društvo sve više gubilo karakter obične diletantske družine i postajalo sve više pravo pozorište." (Latković je godinu 1921, kao početak rada Cetinjskog pozorišnog društva, iako je ono osnovano još 1919, uzeo iz razloga što je ono od te godine počelo organizovanije raditi na oživljavanju pozorišnog života na Cetinju.)

Posljednja sazona Cetinjskog pozorišnog društva je po Latkoviću bila i najuspješnija od njegovog osnivanja.

Nakon što je 1929. godine donijet zakon o podjeli Kraljevine Jugoslavije na banovine, sva administrativna sjedišta dobila su državna, tzv. Narodna – banovinska pozorišta. Cetinje je proglašeno administrativnim centrom Zetske banovine i po automatizmu steklo pravo na državno pozorište. Tako je aprila 1931. godine osnovano, a avgusta, u renoviranom zdanju Zetskog doma, počelo sa radom Narodno pozorište Zetske banovine.

Na Cetinju je početkom toga proljeća boravio Bernard Šo. U organizaciji londonskog Helenic Traveler Cluba krajem marta je sa većom grupom engleskih turista u crnogorsku prijestonicu doputovao ovaj slavni pisac sa suprugom. Vijest o tome donosi Zetski glasnik (1. april 1931, br. 12, str. 2). Šoovi su odsjeli u hotelu Pariz, vlasništvu porodice Bratičević, tik uz zdanje Zetskog doma. Da je Šo posjetio Lovćen, Rijeku Crnojevića i Skadarsko jezero sa ostalim turistima znamo iz štampe, ali da li je ovaj veliki dramatičar i nobelovac posjetio Zetski dom, u kome su se tih dana dovršavali radovi na uređenju enterijera, nije poznato.

Kroz jedanaest pozorišnih sezona, uz sve nedaće organizaciono-finansijske prirode, u izuzetno teškim političkim uslovima u kojima se u trećoj deceniji dvadesetog vijeka našla Crna Gora, nakon tri prethodna iscrpljujuća rata, nakon poništenja državnosti i nacionalnog poniženja, sa građanskim ratom koji je plamtio ili tinjao cijele te decenije kao kulisa svakodnevnom životu, u vremenu nesklonom umjetnosti i kulturnom razvoju, ovo cetinjsko pozorište znači jedan od istinskih kamena temeljaca modernog crnogorskog pozorišta. Ono što zaista čudi je činjenica da cetinjski pozorištarci tokom te decenije nijesu uspjeli da animiraju nijednog crnogorskog književnika da napiše komad na savremenu temu za njih. Tek 1934. godine, glumci nekadašnjeg Cetinjskog pozorišnog društva postaviće komad cetinjskog novinara i pozorišnog kritičara Đorđa Gvozdenovića. Tu predstavu, u režiji Špira Mugoše, kao nezavisnu produkciju, izveli su više puta na sceni Zetskog doma. Crnogorska dramaturgija, uprkos evidentnom razvoju pozorišta u prvoj polovini dvadesetog vijeka ostaje sve do šezdesetih godina najnerazvijeniji segment i pozorišne i književne umjetnosti.

Cetinjsko pozorišno društvo je aprila 1931. godine kroz zvaničnu primopredaju svoje funduse rekvizita i kostima i biblioteku ustupilo novoosnovanom Narodnom pozorištu Zetske banovine i time prestalo da postoji. Najbolji dio ansambla Društva (Vaso Kosić, Josip Petričić, Dušan Popović, Milovan Radulović i Đoko Begović) angažovan je u Narodnom pozorištu.

Tokom tridesetih i četrdesetih godina prošlog vijeka u Crnoj Gori, pretežno na Cetinju, izlazi više listova i časopisa koji u stalnim rubrikama posvećenim pozorištu informativno-kritički prate rad Cetinjskog pozorišnog društva i Narodnog pozorišta Zetske banovine. Najviše pažnje pozorištu davali su Zetski glasnik, Zapisi, Lovćenski odjek, Narodna riječ, podgorička Zeta i nikšićka Slobodna misao. Među kritičarima koji su pratili cetinjska pozorišta ističu se Vido Latković (1901–1963), Milan Vukićević (1895–1964), Đorđe Gvozdenović-Jezerac (1898-1955), Ilija Zorić (1892 – 1944), Dušan Vuksan (1881-1944), Jovan Vukčević (1900 – 1941), Mirko Dragović (1899 - 1944).


Kraj

 

pozovi-sprijeci

zene-sa-textom-pola-strane

monitor-preview

 

Monitor u novom broju donosi

Broj 1378. petak 17. mart 2017. godine Budva, opet najavljeno ubistvo:U BESUDNOJ ZEMLJ...

 

BANER_310X60_

seabreezeuniqa1

logo-hypo-alpe-adria_mneHipotekarna Banka

rekom_baner_150x60mans-markica 


 

Monitor broj 1377

Broj 1377. petak 10. mart 2017. godine odborjavanjeSTO DANA JADA VLADE (Zoran RADULOVI...

 

Monitor broj 1376

Broj 1376. petak 03. mart 2017. godine   Slučaj državni udarDA LI SU KATNIĆEVI SPORA...