Monitor.co.me

LJUBOMIR ĐURKOVIĆ: CETINJSKO POZORIŠNO DRUŠTVO, 1919 – 1931 (II): Podmlađeni ansambl na novoj sceni

E-mail Ispis PDF

Trebalo je da od prvih pokušaja prođe nekoliko godina pa da u Svečanoj sali Doma slobode (danas Svečana sala Ivan Crnojević u Vladinom domu), koja je zahvaljujući donacijama građana preuređena u pozorišnu scenu s gledalištem, reorganizuju Cetinjsko pozorišno društvo (CPD). Za novog predsjednika Upravnog odbora, ujedno i reditelja, izabran je istoričar umjetnosti i književni prevodilac Milutin Plamenac (Crmnica, 1894 – Ulcinj, 1985). U glumačkom ansamblu naročito su se isticali predratni glumci Kraljevskog crnogorskog narodnog pozorišta Ljubomir Tamindžić, Đoko Begović i Persa Katinska (,,naša Strocijeva"). Već od 1924. godine o repertoaru i organizaciji Društva brinu se mladi i obrazovaNi ljudi, školovani na evropskim univerzitetima. I ansambl se podmlađuje. Od mladih glumaca naročito se ističu budući prvaci crnogorskih pozorišta - Dušan Popović i Milovan Radulović. Igrali su još i Natalija Rajković-Đemin, Marko Vujović, Vido Banašević, Danica Tamindžić, Julka Poček, Đuzela Đonović i drugi. Na sceni ovog Društva počeo je ranih dvadesetih kao gimnazijalac i najznačajniji crnogorski reditelj i glumac prve polovine prošlog vijeka Vaso Kosić (Cetinje 1899 - Sarajevo 1957).

Prva predstava na novoj cetinjskoj sceni bila je Molijerova komedija Liječnik protiv volje, u prijevodu i režiji Milutina Plamenca. U listu Crna Gora od 18. januara 1924., Vido Latković piše očito blagonaklon prikaz te predstave, iako već na početku postavlja pitanje izbora teksta.

,,Ako bi se i prešlo preko pitanja: da li je, i u koliko, Molijerov Liječnik protiv volje prikladan za našu publiku, koja iako je, možda, od prije rata sačuvala izvjesnu pozorišnu kulturu, ove ipak nema u dovoljnoj mjeri; i ukoliko je ta slaba komedija velikog francuskog komediografa, od koje samo vrlo dobra igra čini stvar od interesa, uopšte zgodna za jednu diletantsku grupu, mora se ipak nešto reći o izboru komada uopšte. Ako je do čistog umjetničkog i etičkog utiska, a ne do prostog i površnog zabavljanja, onda je prikladnija za našu publiku t.z. građanska drama ili savjesno birana tragedija, jer je taj put mnogo sigurniji (...) Ovo, naravno, vredi samo za početak; kasnije bi se, zašto da ne, mogla i trebala izvoditi i po koja komedija''. Ova Latkovićeva pedagoška lekcija podrazumijevala je očito dvosmjernu edukaciju, publike i izvođačkog ansambla. Metodom korak po korak. Savladavanje pozorišnog umijeća kod ansambla i brušenje pozorišnog ukusa kod publike. Postavljanje pitanja izbora repertoara biće u naredne dvije decenije vrlo često od strane crnogorske pozorišne kritike, koja u međuratnom periodu dostiže svoju zrelost.

Predsjednik Upravnog odbora Cetinjskog pozorišnog društva od sezone 1924/25. bio je Dušan Vuksan, a član Odbora zadužen za dramaturške poslove profesor i književni kritičar Milan Vukićević. Milutin Plamenac je već preselio u Nikšić, gdje je 1927. izabran za upravnika Gradskog pozorišta u kome je i režirao nekoliko predstava.

Repertoar je, ipak, naredne dvije sezone ostao tipičan za gotovo sva onovremena mala i nesubvencionisana gradska pozorišta, naročito ako su u svojim sredinama bila jedina, kao što je to slučaj sa Cetinjskim pozorišnim društvom. Prvih nekoliko sezona najčešće su igrani komadi iz narodnog života, romantičarsko-istorijske tragedije i francuske bulevarske komedije, ali je prikazana i Prosidba, A. P. Čehova u prijevodu profesora cetinjske gimnazije Ilije Zorića, za koju kritika kaže da je ,,bila veoma dobro izvedena''.

Prema Izvještaju o radu u sezoni 1923/24 i 1924/25. godini, CPD je u potonjoj sezoni izvelo sljedeće premijere: Nikola Prvi Petrović Njegoš: Knjaz Arvanit i Balkanska carica, Don Anhel Gimer: U dolini, Josip Frajdenrajh: Graničari, Petar Petrović – Pecija: Pljusak i Mrak, Jovan Sterija Popović: Laža i paralaža, Stevan Sremac: Ivkova slava, Petar Kočić: Jazavac pred sudom, Kosta Trifković: Školski nadzornik, Ilija Okrugić: Saćurica i šubara, Branislav Nušić: Običan čovek i Sumnjivo lice, Svetozar Ćorović: Zulumćar, Erkman – Šatrian: Zavađena braća i Veselinović i Brzak: Đido.

Najveći broj ovih predstava režirao je Ljubomir Tamindžić, koji je pripadao staroj pozorišnoj školi formiranoj na estetskoj tradiciji putujućih družina i interesovanjima i mogućnostima ansambla nekadašnjeg cetinjskog Narodnog pozorišta Radničkog društva koje je radilo u Zetskom domu od 1904. do 1909. godine.

Međutim i publika i kritika su imali više zahtjeve, pa će vremenom i sa novom generacijom glumaca, reditelja i kritičara repertoar postajati sve bliži savremenom gledaocu.

Pozorišno društvo je radilo tako što se značajnim dijelom samofinansiralo, dok su ostatak potrebnih sredstava građani nadoknađivali donacijama. Prvu pomoć od države u iznosu od 20.000 dinara dobilo je tek 1925. godine, kako bi bili isplaćeni zaostali honorari glumcima i popunili funduse kostima i rekvizite. Iste godine CPD organizuje i svoju prvu turneju po Crnogorskom primorju i Podgorici ,,gdje je svuda lijepo dočekivano i požnjelo uspjeh". To je bilo i prvo u nizu gostovanja po Crnoj Gori koja će ovo pozorište ostvariti narednih godina. O radu i značaju Cetinjskog pozorišnog društva se piše u onovremenoj štampi veoma laskavo, pa se javljaju ideje da se transformiše u regionalno (državno) pozorište.

Osim dramskog repertoara CPD je realizovalo i druge programe (zabavne večeri, igranke, maskenbale, akademije, književne večeri, koncerte, gostovanja drugih pozorišnih ansambala na Cetinju). Između ostalog, marta 1924, izvelo je nekoliko popularnih arija iz Smetanine opere Prodana nevjesta. Krajem dvadesetih Društvo je počelo da se bavi i povremenim prikazivanjem filmova. Na takav mobilan program prisiljavala je nužnost samofinansiranja, ali je čest motiv bio i određena humanitarna akcija. Sezone 1924/25, na repertoaru CPD bile su još i predstave premijerno izvedene ranijih sezona: Liječnik protiv volje Ž. B. P. Molijera, Prosidba A. P. Čehova, Prvi ples Rozea, i Čvor Pecije Petrovića. Naredne sezone na repertoaru se između ostalih dramskih djela nalaze Nušićev Narodni poslanik, Sterijin Kir Janja, Sigligetijevi Cigani, Gogoljev Revizor i Šilerovi Razbojnici. Ova posljednja predstava ,,i pored nedostataka u režiji bila je umjetnički događaj za našu pozorišnu publiku", svjedoči onovremeni recenzenat.

 

porto1


porto2

pozovi-sprijeci

monitor-preview

 

Monitor u novom broju donosi

Broj 1405. petak 22. septembar 2017. godine Zakon o planiranju prostora po hitnom po...

 

BANER_310X60_

seabreezeuniqa1

logo-hypo-alpe-adria_mneHipotekarna Banka

rekom_baner_150x60mans-markica 


 

Monitor broj 1404

Broj 1404. petak 15. septembar 2017. godine ZAKON O RADU PO MJERI KAPITALA:Vlast proti...

 

Monitor broj 1403

Broj 1403. petak 8. septembar 2017. godine   SUĐENJE STOLJEĆA:Puč i druge magle (...